De zin en onzin van hobbygeiten vaccineren

Ik zie dat er veel vragen bestaan rondom het vaccineren van geiten. Dit onderwerp roept bij veel geitenhouders zorgen en twijfels op. Is het werkelijk noodzakelijk om deze dieren te vaccineren? En zo ja, welke vaccinaties zijn cruciaal om de gezondheid van mijn geiten te waarborgen? In deze blog wil ik proberen hier meer duidelijkheid over te geven. Ik zal de voordelen van vaccinatie behandelen, de verschillende soorten beschikbare vaccins bespreken en aanvullende informatie geven over wanneer en hoe je je geiten het beste kunt inenten. Op deze manier hoop ik je te helpen een weloverwogen keuze te maken voor de gezondheid van jouw geiten.

Waarom vaccineren? 

Er zijn verschillende redenen om te vaccineren: 

• Idealiter vaccineren we om te voorkomen dat een individueel dier ziek wordt. Wanneer het vaccin effectief is, wordt het individu niet meer ziek na de vaccinatie.
• Ook wanneer ziekte niet helemaal voorkomen kan worden kan een vaccin bruikbaar zijn.  Bepaalde ziektes kunnen fatale gevolgen hebben. Vaccinatie kan dan helpen om de infectie gedeeltelijk te bestrijden. Dit resulteert in ziekte, maar vaak met een minder ernstig verloop.  
• Ten slotte kan het doel van vaccinatie zijn om ziekteoverdracht door het dier te voorkomen. Hoewel gevaccineerde dieren soms in meer of mindere mate ziek kunnen worden, zorgt vaccinatie er dan vooral voor dat zij de infectie niet naar andere dieren verspreiden.

Vaccineren tegen welke ziekten?

Wanneer we hobbygeiten willen vaccineren, is dat vaak om (ernstige) ziektes bij de individuele dieren te voorkomen. Een belangrijke afweging die we maken, al dan niet bewust, is: "Wat is de kans dat dit gebeurt?" Dit is een volkomen legitieme vraag. Als de kans op het oplopen van een ziekte namelijk verwaarloosbaar klein is, kunnen de kosten en de impact van vaccineren tegen deze achtergrond niet opwegen. Met deze theorie in gedachten vormt het een uitdagende puzzel om goed advies te geven over vaccinatie bij hobbygeiten. Voor elke ziekte zal ik de voor- en nadelen van vaccinatie verder belichten.

Vaccinatie tegen Clostridium Perfringens (Het bloed) en Clostridium tetani (Tetanus)

Deze bacterie is te vinden in de darmen van geiten en hun omgeving en vormt doorgaans geen probleem. Problemen kunnen ontstaan bij verstoring van de pens, bijvoorbeeld door veranderingen in het rantsoen (veel krachtvoer of rijk grasland). De kans dat een gezonde geit de ziekte ontwikkelt, is klein, maar als dit gebeurt, produceren de bacteriën toxines die vaak dodelijk zijn. Vaccins bieden beperkte bescherming bij geiten; schapen hebben een jaar immuniteit, terwijl bij geiten de bescherming na 4 maanden al afneemt. Gezien de kleine kans op ziekte kan met iedere 6 maanden vaccineren een goede bescherming geboden worden.

Wanneer een geit gewond raakt, loopt ze het risico op tetanus, waarvoor geiten gevoelig zijn. Dit kan gebeuren na geplande wonden, zoals castratie, maar ook door spontane verwondingen. Daarom is het bij een geplande operatie verstandig om voorafgaand te vaccineren, maar gezien de reële kans op verwondingen is het in het algemeen verstandig om te vaccineren tegen tetanus.

Vaccinatie tegen Coxiella burnetii (Q koorts)

Q-koorts is een zoönose, wat inhoudt dat mensen via dieren besmet kunnen raken. In Nederland heeft dit van 2007 tot 2009 geleid tot het ruimen van geiten. Sindsdien is het verplicht om op bedrijven met meer dan 50 melkgevende schapen of geiten en voor dieren op publiek toegankelijke plaatsen, zoals kinderboerderijen, te vaccineren tegen Q-koorts. Geiten zelf worden doorgaans niet ziek van Q-koorts, hoewel het in sommige gevallen kan leiden tot abortussen. Vaccinatie tegen Q-koorts voorkomt dat dieren de bacterie verder verspreiden wanneer ze besmet raken. De bacterie verspreidt zich hoofdzakelijk via de placenta en vliezen tijdens de geboorte en via de melk. Gezien het zoönose-aspect kan het verstandig zijn om tegen Q-koorts te vaccineren, vooral wanneer de geiten worden gemolken of lammeren.

Bluetongue Virus (Blauwtong)

Bij geiten verloopt blauwtong doorgaans milder dan bij schapen. Dit betekent dat de ziekte vaak geen duidelijke verschijnselen vertoont bij geiten. Er zijn echter ook gevallen bekend waarbij geiten wel zijn gestorven aan de ziekte. Dit maakt de afweging lastig voor individuele dieren, want wie weet nu of jouw geit die ene is die eraan komt te overlijden? Die kans is vrij klein, maar de gevolgen van het overlijden van jouw dier zijn immens. Blauwtong kent verschillende varianten en het is moeilijk te voorspellen welke variant in de toekomst opduikt. De laatste grote uitbraak betrof type BTV 3, terwijl ook BTV 8 in het buitenland steeds vaker opduikt. Helaas biedt vaccinatie met de ene variant vrijwel geen bescherming tegen de andere. Zowel type 3 als 8 kunnen gevaccineerd worden.

Dichelobacter Nodosus (Rotkreupel)

Het vaccin tegen rotkreupel is een matig werkend vaccin. Het vaccin opzichzelf is niet voldoende om de aandoening helemaal te voorkomen. Het kan wel bijdragen aan de bestrijding van de ziekte binnen een koppel. Het vaccin geeft heftige entreacties en moet na zo'n 6 maanden herhaald worden. Dit alles bij elkaar maakt rotkreupel geen vaccin wat ik standaard adviseer.

mannheimia haemolytica (Zomer longontsteking)

Deze bacterie veroorzaakt luchtwegproblemen, vaak als gevolg van een eerdere infectie met een andere luchtwegziekte. In Nederland is er geen geregistreerd vaccin dat effectief is. In het buitenland is er wel een vaccin beschikbaar, maar dit biedt alleen bescherming tegen deze specifieke bacterie, terwijl longontsteking ook door andere bacteriën kan ontstaan. Het buitenlandse vaccin kan enkel in bepaalde ziektegevallen worden toegepast. Hobbydieren worden voornamelijk in de buitenlucht gehouden en ervaren doorgaans niet snel luchtwegproblemen.

De Geitendokter heeft standaard vaccins tegen Blauwtong (type3 en type 8), Het Bloed, Tetanus en Q-koorts op voorraad.